Category Archives: Χαρτιά

Γραφή, Χαρτιά

Το αποτύπωμα της Rhodia στη βιομηχανία και τον πολιτισμό

Posted on by Periklis Livas

Η ιστορία της γαλλικής χαρτοποιίας Rhodia αποτελεί μια από τις πιο ενδιαφέρουσες περιπτώσεις βιομηχανικής επιβίωσης και εξέλιξης στον τομέα των ειδών γραφής και σχεδίου. Από την ίδρυσή της στις αρχές της δεκαετίας του 1930 στη Λυόν έως την ενσωμάτωσή της στον κορυφαίο ευρωπαϊκό όμιλο Exacompta Clairefontaine, η Rhodia κατάφερε να μετατρέψει ένα χρηστικό αντικείμενο, το σημειωματάριο, σε ένα παγκόσμιο σύμβολο ποιότητας και αισθητικής.

Ιστορικές καταβολές και η δυναστεία των Verilhac

Η γέννηση της Rhodia είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την οικογένεια Verilhac. Σύμφωνα με το αφήγημα του Didier Verilhac, απογόνου των ιδρυτών, η ιστορία ξεκινά γύρω στο 1880, όταν οι Samuel και Jean-Abel Verilhac εργάζονταν ως χονδρέμποροι χαρτιού εκτύπωσης στη Λυόν. Εκείνη την εποχή, το σύστημα διανομής ήταν κατακερματισμένο και η εταιρεία Verilhac κάλυπτε ένα ευρύ δίκτυο που εκτεινόταν από τη νότια Γαλλία έως τις γαλλικές αποικίες της Βόρειας Αφρικής.

Το 1932, οι γιοι του Jean-Abel, Henri και Robert Verilhac, ίδρυσαν την εταιρεία “Papeteries Verilhac Frères” στη Λυόν, ξεκινώντας με μια ομάδα 50 εργαζομένων. Η συνεργασία τους υπήρξε υποδειγματική: ο Henri ήταν μηχανικός με έφεση στον λειτουργικό σχεδιασμό, ενώ ο Robert διέθετε εξαιρετικές ικανότητες στο μάρκετινγκ.

Το 1934, η εταιρεία έκανε ένα καθοριστικό βήμα αγοράζοντας ένα εγκαταλελειμμένο εργοστάσιο κατασκευής όπλων στο Sechilienne (Σεσιλιέν), πλησίον της Grenoble (Γκρενόμπλ) των γαλλικών Άλπεων στην περιφέρεια Auvergne-Rhône-Alpes (Ωβέρνη-Ρον-Αλπ). Η επιλογή της τοποθεσίας σχετιζόταν με την ανάγκη για άφθονη υδάτινη ενέργεια, απαραίτητη για τη λειτουργία των μηχανών χαρτοποιίας. Εκείνη τη χρονιά παρήχθη το πρώτο σημειωματάριο Rhodia, το οποίο έμελλε να γίνει το πιο διάσημο προϊόν της εταιρείας.

Η συμβολική ταυτότητα και το λογότυπο

Το όνομα “Rhodia” αντλεί την έμπνευσή του από τον ποταμό Ροδανό (Rhône), ο οποίος διασχίζει τη Λυόν. Οι κάτοικοι των περιοχών στο διάβα του ποταμού προσδιορίζονταν ιστορικά με το εθνωνύμιο Rhodaniens (Ροντανιέν), από τη γλωσσολογική ρίζα του οποίου προέκυψε το όνομα της εταιρίας.

Το λογότυπο, το οποίο παραμένει σχεδόν αναλλοίωτο από το 1932, σχεδιάστηκε από τη Marie-Antonia Verilhac, σύζυγο ενός εκ των δύο αδελφών, η οποία το ζωγράφισε καθισμένη στο τραπέζι της κουζίνας τους. Απεικονίζει δύο ερυθρελάτες, που συμβολίζουν τους δύο ιδρυτές αδελφούς. Μια σημαντική λεπτομέρεια είναι ότι τα δύο δέντρα δεν είναι πανομοιότυπα, γεγονός που υποδηλώνει την ιδιαιτερότητα των αδελφών, ενώ συνδέονται μεταξύ τους με μια γραμμή που συμβολίζει τη συνεργασία και την ενότητά τους.

Η ενσωμάτωση στον όμιλο Exacompta Clairefontaine

Η εξαγορά της Rhodia από την Clairefontaine (Κλαιρφονταίν) το 1997 σηματοδότησε την έναρξη μιας νέας εποχής βιομηχανικής ισχύος. Η Clairefontaine, με έτος ίδρυσης το 1858 στο Étival-Clairefontaine (Ετιβάλ-Κλαιρφονταίν), ήταν ήδη ένας γίγαντας της γαλλικής χαρτοποιίας. Η ιστορία του ομίλου είχε ξεκινήσει το 1858 στην πόλη αυτή, όταν ο Jean-Baptiste Bichelberger (Ζαν-Μπατίστ Μπισελμπερζέ) ίδρυσε τις «Papeteries de Clairefontaine» (χαρτοποιία Κλαιρφονταίν). Η τοποθεσία επιλέχθηκε στρατηγικά λόγω της αφθονίας καθαρού νερού από τον ποταμό Meurthe (Μερτ), απαραίτητου για την παραγωγή χαρτιού. Σήμερα, οι εγκαταστάσεις της εταιρείας στην πόλη καλύπτουν έκταση 300 στρεμμάτων και αποτελούν έναν από τους μεγαλύτερους εργοδότες της περιοχής. Η συνένωση δημιούργησε τον όμιλο Exacompta Clairefontaine (Εξακομπτα Κλαιρφονταίν), ο οποίος σήμερα αποτελεί τον μοναδικό κατασκευαστή στην Ευρώπη που ελέγχει ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής: από την επεξεργασία του χαρτοπολτού έως το τελικό φινίρισμα του σημειωματαρίου.

Μετά την εξαγορά, η παραγωγή των προϊόντων Rhodia μεταφέρθηκε στο Mulhouse (Μυλούζ) της Αλσατίας. Εκεί, τα μπλοκ της Rhodia κατασκευάζονται αποκλειστικά στη “Μηχανή Νο. 6” (Machine No. 6), η οποία είναι εξειδικευμένη στην παραγωγή των συγκεκριμένων προδιαγραφών που απαιτεί η μάρκα.

Η “Μηχανή No. 6” δεν είναι απλώς μια γενική μηχανή παραγωγής, αλλά η συγκεκριμένη γραμμή παραγωγής στην οποία κατασκευάζονται αποκλειστικά τα διάσημα πορτοκαλί μπλοκ της Rhodia:

  • Αποκλειστική Χρήση: Όλα τα μπλοκ Rhodia κατασκευάζονται αποκλειστικά στη «Μηχανή No. 6»
  • Σύμβολο Συνέχειας: Η αποκλειστική χρήση αυτής της μηχανής είναι μέρος της ταυτότητας της μάρκας και υποδηλώνει τη δέσμευσή της να διατηρεί την ίδια ακριβώς ποιότητα και τα αρχικά χαρακτηριστικά των μπλοκ από την πρώτη τους παραγωγή το 1934.
  • Διαδικασία Παραγωγής: Η μηχανή αυτή είναι μέρος μιας ολοκληρωμένης αλυσίδας παραγωγής που ελέγχει ο όμιλος Exacompta Clairefontaine, από την παραγωγή του χαρτιού (στους μύλους του Étival) μέχρι το τελικό προϊόν.
  • Τεκμηρίωση: Η ίδια η εταιρεία Rhodia αναφέρει αυτή τη μηχανή στις ιστοσελίδες της, στην ενότητα “Τα μυστικά της κατασκευής μας”, υπογραμμίζοντας τον ιδιαίτερο ρόλο της στην παραγωγή των εμβληματικών της προϊόντων. 

Συνοπτικά, η «Μηχανή No. 6» είναι ένα συγκεκριμένο, σύγχρονο βιομηχανικό στοιχείο που έχει αποκτήσει και ιστορική/συμβολική διάσταση για τους λάτρεις των προϊόντων Rhodia, καθώς πάνω σε αυτήν παράγεται αμετάβλητο το κλασικό τους μπλοκ.

Τεχνικές προδιαγραφές και επιστήμη του χαρτιού

Η παγκόσμια φήμη της Rhodia εδράζεται στην εξαιρετική ποιότητα του χαρτιού της, το οποίο συχνά περιγράφεται από τους χρήστες πέννας ως το “χρυσό πρότυπο”. Το κύριο χαρακτηριστικό του είναι η “Vellum” (βελούδινη, σατινέ) υφή του, ένας όρος που στη σύγχρονη χαρτοποιία αναφέρεται σε χαρτί υψηλής λειότητας, χωρίς έντονες ίνες, που προσφέρει μια αίσθηση παρόμοια με το δέρμα.

Η «μαγνητική» επιφάνεια: Γιατί το μελάνι λατρεύει τη Rhodia

Το χαρτί της Rhodia χρησιμοποιεί μια ειδική επεξεργασία (sizing) που αυξάνει την «επιφανειακή ενέργεια» του φύλλου. Φανταστείτε την επιφάνεια του χαρτιού σαν έναν «μαγνήτη» για τα υγρά. Στη Rhodia, η προσθήκη ειδικών στοιχείων (όπως το κατιονικό άμυλο και το ανθρακικό ασβέστιο) δημιουργεί χιλιάδες μικροσκοπικά «άγκιστρα».

Αυτά τα «άγκιστρα» επιτυγχάνουν δύο κρίσιμα αποτελέσματα:

  1. Τέλεια Πρόσφυση (Wetting): Τραβούν το μελάνι ώστε να απλωθεί ομοιόμορφα και σταθερά πάνω στο χαρτί, χωρίς να «σπάει» η γραμμή.
  2. Φραγμός Διείσδυσης: Επειδή η έλξη είναι τόσο ισχυρή στην επιφάνεια, το μελάνι «προτιμά» να μείνει εκεί και να στεγνώσει με τον αέρα, αντί να το ρουφήξουν οι ίνες σαν σφουγγάρι.

Αυτό είναι το μυστικό που αποτρέπει τα φαινόμενα “feathering” (εξάπλωση του μελανιού σαν ιστός αράχνης) και “bleed-through” (να ποτίζει το χαρτί μέχρι την πίσω πλευρά).

Μετρήσεις ποιοτικού ελέγχου με συσκευές Bendtsen

Η τραχύτητα του χαρτιού Rhodia ελέγχεται με συσκευές Bendtsen. Η λειτουργία τους στηρίζεται στον προσδιορισμό του ρυθμού ροής του αέρα υπό σταθερή πίεση, επιτρέποντας την αξιολόγηση δύο κρίσιμων παραμέτρων:

Τραχύτητα Επιφάνειας: Κατά τη μέτρηση, μια πρότυπη κεφαλή εφάπτεται στην επιφάνεια του δείγματος. Η παρουσία μικροσκοπικών ανωμαλιών δημιουργεί διόδους διαφυγής μεταξύ της κεφαλής και του χαρτιού. Όσο αυξάνεται η τραχύτητα του υλικού, τόσο μεγαλύτερη ποσότητα αέρα διαφεύγει, με τη μέτρηση να αποδίδεται συνήθως σε ml/min.

Αεροδιαπερατότητα (Πορώδες): Το όργανο καταγράφει τον όγκο του αέρα που διέρχεται μέσα από τη μάζα του χαρτιού σε συγκεκριμένο χρόνο. Η τιμή αυτή αναδεικνύει το πορώδες της δομής του υλικού.
Η ακριβής ποσοτικοποίηση αυτών των χαρακτηριστικών είναι θεμελιώδης για τη λειτουργικότητα του τελικού προϊόντος:

Ποιότητα Εκτύπωσης: Η ελεγχόμενη τραχύτητα εξασφαλίζει την ομοιόμορφη μεταφορά και πρόσφυση του μελανιού, αποτρέποντας ατέλειες.

Απορροφητικότητα και Επεξεργασία: Η αεροδιαπερατότητα καθορίζει την ταχύτητα στεγνώματος των μελανιών, καθώς και την αποτελεσματικότητα εφαρμογής επιστρώσεων.

Μηχανική Συμπεριφορά Συσκευασίας: Σε εφαρμογές όπως οι βιομηχανικοί σάκοι (παραγόμενοι από τον ευρύτερο όμιλο), η επαρκής διαπερατότητα είναι απαραίτητη για την εκτόνωση του αέρα κατά τη διαδικασία πλήρωσης, διασφαλίζοντας την ακεραιότητα της συσκευασίας.

ΠαράμετροςΜέθοδος ΜέτρησηςΣημασία για τον Χρήστη
Roughness Profilometry / SEMΚαθορίζει την τριβή της μύτης της πένας στο χαρτί.
Surface Free EnergyContact Angle MeasurementΕπηρεάζει τον τρόπο που “απλώνει” το μελάνι (wetting).
OpacityLight ReflectanceΚαθορίζει αν το κείμενο θα φαίνεται από την πίσω πλευρά.
pH NeutralityChemical AnalysisΔιασφαλίζει ότι το χαρτί δεν θα αλλοιωθεί με τον χρόνο.

Καινοτομίες σχεδιασμού: Το DNA της Rhodia

  • Scored Cover (προχαραγμένο εξώφυλλο) : Το μπροστινό κάλυμμα διαθέτει τρεις οριζόντιες γραμμές αναδίπλωσης (scoring), επιτρέποντάς του να διπλώνει με ακρίβεια προς τα πίσω και να παραμένει επίπεδο.
  • Τεχνολογία Sangrif (sans griffe, χωρίς “νύχι”, χωρίς γρατσουνιά) : Οι συνδετήρες τοποθετούνται έτσι ώστε να μην εμφανίζονται στην πίσω πλευρά, προστατεύοντας τις επιφάνειες εργασίας από γρατσουνιές.
  • Micro-perforation (μικροπερφορέ, μικροδιάτρηση): Κάθε φύλλο αφαιρείται με απόλυτη καθαρότητα και ευκολία, χωρίς να αφήνει υπολείμματα.
  • Stiff Back Cover (σκληρό οπισθόφυλλο): Άκαμπτο οπίσθιο χαρτόνι που παρέχει τη σταθερότητα που απαιτείται για να γράφει κανείς χωρίς να ακουμπά σε κάποια επιφάνεια.

Από το DotPad στην Premium Σειρά

  • DotPad: Το αγαπημένο προϊόν των γραφιστών. Διαθέτει πλέγμα από απαλές γκρι κουκκίδες που παρέχουν καθοδήγηση αλλά γίνονται αόρατες στη φωτοτυπία ή τη σάρωση.
  • Σειρά “R” Premium: Χρησιμοποιεί το ιβουάρ (ivory) χαρτί 90gr της Clairefontaine με εξώφυλλο “soft touch“, προσφέροντας βελούδινη αίσθηση στην αφή.
  • Webnotebook (“Webbie”): Σημειωματάριο με ιταλική  δερματίνη στο εξώφυλλο και χαρτί ανώτερο από αυτό που χρησιμοποιούν οι περισσότεροι ανταγωνιστές στην κατηγορία.

Έλεγχος ποιότητας και συνεργασία με το CTP

Ο όμιλος συνεργάζεται στενά με το “Centre Technique du Papier” (CTP) -ινστιτούτο τεχνολογίας χάρτου) για την ανάπτυξη των “ταυτοτήτων” των νέων τύπων χαρτιού. Οι δοκιμές περιλαμβάνουν μηχανική αντοχή, οπτική πιστότητα (λευκότητα) και σταθερότητα εκτύπωσης σε μηχανές laser και inkjet.

Επενδύσεις και στρατηγικός μετασχηματισμός

1. Επένδυση στη Βραζιλία: Οι «Έξυπνες» και Βιοδιασπώμενες Ίνες

Η Rhodia (μέσω του ομίλου Solvay) υλοποιεί ένα πλάνο εκατό εκατομμυρίων ρεάλ για την περίοδο 2025-2028 στο συγκρότημα Santo André.

  • Τι είναι οι «έξυπνες» ίνες (Amni Soul Eco®): Το πρώτο πολυαμίδιο στον κόσμο που βιοδιασπάται 10 φορές ταχύτερα σε χωματερές και 20 φορές ταχύτερα στους ωκεανούς.
  • Τι είναι το πολυαμίδιο: Είναι η επιστημονική ονομασία μιας οικογένειας πολυμερών που γνωρίζουμε κυρίως ως νάιλον. Επιλέγεται για την τεράστια αντοχή, την ελαστικότητα και τη σταθερότητά του, αποτελώντας τη βάση για ανθεκτικά ρούχα και εξοπλισμό.

2. Διαχείριση υδάτων: Η τεχνολογία MBR (το μικροσκοπικό κόσκινο)

Στη μονάδα Santo André επιτεύχθηκε ποσοστό 94% στην επαναχρησιμοποίηση του νερού, εξοικονομώντας ετησίως νερό ίσο με 133 ολυμπιακές πισίνες.

  • Πώς λειτουργεί (Amni Soul Eco): Συνδυάζει βιολογική επεξεργασία με μεμβράνες ultrafiltration (υπερδιήθησης). Οι μεμβράνες αυτές δρουν σαν μικροσκοπικά κόσκινα με πόρους τόσο μικρούς (0.035μm) που επιτρέπουν μόνο στο καθαρό νερό να περάσει, κρατώντας έξω βακτήρια και ιούς.

3. Ψηφιακός μετασχηματισμός: Η γέφυρα Bynder – SAP

Ο όμιλος έχει μεταφέρει σχεδόν 200.000 ψηφιακά αρχεία στην πλατφόρμα Bynder, η οποία είναι συνδεδεμένη απευθείας με το σύστημα SAP ERP της εταιρείας. Αυτό διασφαλίζει ότι οι μεταπωλητές έχουν πάντα την πιο ακριβή και ενημερωμένη πληροφορία παγκοσμίως.

SAP: Πρόκειται για τον παγκόσμιο ηγέτη στο λογισμικό επιχειρησιακών πόρων. Η γερμανική SAP αναπτύσσει συστήματα που διαχειρίζονται τα πάντα σε μια επιχείρηση: από την αποθήκη και τις πωλήσεις μέχρι τα οικονομικά και το ανθρώπινο δυναμικό.

Bynder: Είναι μια κορυφαία πλατφόρμα Digital Asset Management (DAM). Φανταστείτε τη ως μια υπερ-εξελιγμένη, κεντρική βιβλιοθήκη για όλα τα ψηφιακά αρχεία μιας εταιρείας (λογότυπα, φωτογραφίες προϊόντων, βίντεο, διαφημιστικά φυλλάδια) η οποία διασφαλίζει ότι όλοι χρησιμοποιούν την τελευταία έκδοση ενός αρχείου.

SAP ERP (Enterprise Resource Planning): Είναι η «καρδιά» της εταιρείας. Εκεί καταγράφονται τα δεδομένα των προϊόντων (κωδικοί, τιμές, τεχνικά χαρακτηριστικά). Όταν λέμε ότι το Bynder είναι συνδεδεμένο με το SAP, εννοούμε πως αν αλλάξει κάτι στο SAP (π.χ. καταργηθεί ένα προϊόν), η πληροφορία μεταφέρεται αυτόματα και στα ψηφιακά αρχεία του Bynder.

Ψηφιακά Αρχεία (Digital Assets): Δεν είναι απλώς «αρχεία», αλλά περιουσιακά στοιχεία. Περιλαμβάνουν φωτογραφίες υψηλής ανάλυσης για καταλόγους, εγχειρίδια χρήσης ή βίντεο για την τηλεόραση.

Γέφυρα (Integration / API): Είναι το «κανάλι» επικοινωνίας. Αντί ένας υπάλληλος να κατεβάζει χειροκίνητα μια φωτογραφία και να την ανεβάζει σε άλλη πλατφόρμα, τα συστήματα συγχρονίζονται αυτόματα σε πραγματικό χρόνο.

Οικονομική σταθερότητα

Παρά τις προκλήσεις της αγοράς, ο όμιλος παραμένει οικονομικά εύρωστος. Η στρατηγική “make what you sell and sell what you make” εξασφαλίζει απόλυτο έλεγχο στην ποιότητα λόγω του συνεπαγόμενου δυναμικού βρόγχου που σχηματίζει ανάμεσα στη δημιουργία και την αγορά.

Συμπεράσματα

Η Rhodia δεν είναι απλώς μια μάρκα σημειωματαρίων· είναι ένας ζωντανός οργανισμός που εξελίσσεται. Από τη χειροποίητη σχεδίαση του λογοτύπου στο τραπέζι της κουζίνας των Verilhac, μέχρι τη χρήση μεμβρανών υπερδιήθησης για την προστασία των υδάτων και τη δημιουργία βιοδιασπώμενων ινών, η Rhodia αποδεικνύει ότι η παράδοση και η υψηλή τεχνολογία μπορούν να συνυπάρξουν.

Αυτή η πορεία αποτελεί την απόλυτη επιβεβαίωση ότι η επιλογή ενός προϊόντος Rhodia είναι μια επιλογή ποιότητας, ιστορίας και περιβαλλοντικής ευθύνης.

@pen-store

Ενδεικτικές διαδικτυακές αναφορές

Rhodia Pads – The French Orange (and Black!) Notebooks with a Cult Following, accessed January 19, 2026, https://rhodiapads.com/brand.php

Clairefontaine paper mills – Wikipedia, accessed January 19, 2026, https://en.wikipedia.org/wiki/Clairefontaine_paper_mills

Brand History – Exaclair, Inc., accessed January 19, 2026, https://exaclair.com/our-history/

The group – Clairefontaine, accessed January 19, 2026, https://www.clairefontaine.com/gb/contenu/20/the-group

A New Approach for the Modification of Paper Surface Properties Using Polyoxometalates, accessed January 19, 2026, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5510695/

Paper and Surface Chemistry – Part 2- Coating and Printability | Request PDF, accessed January 19, 2026, https://www.researchgate.net/publication/251698246_Paper_and_Surface_Chemistry_-_Part_2-_Coating_and_Printability

Effect of Paper Surface Properties on Coated Paper Wettability with Different Fountain Solutions – ResearchGate, accessed January 19, 2026, https://www.researchgate.net/publication/269985163_Effect_of_Paper_Surface_Properties_on_Coated_Paper_Wettability_with_Different_Fountain_Solutions

Analysis and Classification of the Paper Surface | Request PDF – ResearchGate, accessed January 19, 2026, https://www.researchgate.net/publication/231391180_Analysis_and_Classification_of_the_Paper_Surface

Method of measure of roughness of paper based in the analysis of the texture of speckle pattern – ResearchGate, accessed January 19, 2026, https://www.researchgate.net/publication/252472810_Method_of_measure_of_roughness_of_paper_based_in_the_analysis_of_the_texture_of_speckle_pattern

The influence of paper surface roughness on ink pigment distribution – ResearchGate, accessed January 19, 2026, https://www.researchgate.net/publication/299106255_The_influence_of_paper_surface_roughness_on_ink_pigment_distribution

The Fundamental Properties of Paper Related to its Uses – BioResources, accessed January 19, 2026, https://bioresources.cnr.ncsu.edu/wp-content/uploads/2022/03/1973.1.152.pdf

Rhodia Notebooks – European Paper Company, accessed January 19, 2026, https://www.europeanpaper.com/rhodia.html

R by Rhodia Premium Notepads, accessed January 19, 2026, https://rhodiapads.com/collections_premium_rpads.php

R by Rhodia Premium Pad | Rhodia Products for Creative Professionals, accessed January 19, 2026, https://rhodiapads.com/explore_creatives_rbyrhodia.php

Rhodia Launches Ambitious 100-Million Real Investment to Boost Brazil’s Sustainable Textile Industry and Strengthen Market Leadership 28-11-2025 – Polyestertime, accessed January 19, 2026, https://www.polyestertime.com/rhodia-investment-in-brazil-textile-industry/

Rhodia launches R$100 million investment drive to boost Brazil’s textile industry, accessed January 19, 2026, https://www.indianchemicalnews.com/general/rhodia-launches-r100-million-investment-drive-to-boost-brazils-textile-industry-28351

2024 Non-financial Performance Declaration – Exacompta Clairefontaine, accessed January 19, 2026, https://www.exacomptaclairefontaine.fr/wp-content/uploads/2025/05/DPEF-2024_BD_anglais-1.pdf

FISCAL YEAR 2024 – Exacompta Clairefontaine, accessed January 19, 2026, https://www.exacomptaclairefontaine.fr/wp-content/uploads/2025/05/Rapport-Annuel-2024_anglais-1.pdf

Quality – Clairefontaine, accessed January 19, 2026, https://www.clairefontaine.com/gb/contenu/19/quality

Γραφή, Μελάνια, Όργανα γραφής, Χαρτιά

Η Φυσική της Γραφής

Posted on by pen-store

Η αθέατη μηχανική μιας πένας

«Ἀρχὴ παιδεύσεως ἡ τῶν ὀνομάτων ἐπίσκεψις.»
Αντισθένης (περ. 445-365 ΠΚΕ) από τις «Διατριβές» του Επίκτητου (Βιβλίο Α’, κεφάλαιο 17, 12)


Η λέξη πένα έλκει την καταγωγή της από τη λατινική penna, που σημαίνει φτερό πτηνού ή πούπουλο.  Αυτό συνδέεται με τη μετάβαση από τον σκληρό και δύσκαμπτο αρχαίο κάλαμο, στο φτερό χήνας ή κύκνου κατά τον Μεσαίωνα. Δεν πρόκειται απλώς για μια ετυμολογική σύμπτωση, αλλά για την ίδια την ιστορία της γραφής: η αναζήτηση ενός εργαλείου που θα μπορούσε να συγκρατεί το μελάνι και να το απελευθερώνει επιλεκτικά, οδήγησε τους ανθρώπους στη μηχανική τελειότητα της σύγχρονης πένας. Μας υπενθυμίζει επίσης ότι η φυσική της τριχοειδούς δράσης ξεκίνησε από την παρατήρηση του τρόπου που το φτερό των πτηνών συγκρατούσε και μετέφερε το μελάνι. Οι πρώτοι γραφείς παρατήρησαν ότι ο κοίλος άξονας του φτερού λειτουργούσε ως μια φυσική δεξαμενή, όπου το μελάνι «αναρριχόταν» και συγκρατούνταν ενάντια στη βαρύτητα. Η σύγχρονη πένα δεν είναι παρά η εξέλιξη αυτής της βιολογικής παρατήρησης σε μια μηχανική συσκευή υψηλής ακρίβειας. Είναι η ίδια δύναμη που επιτρέπει στο νερό να αναρριχάται από τις ρίζες στην κορυφή ενός δέντρου ή, πιο απλά, όπως η υγρασία ανεβαίνει επίμονα στους τοίχους των σπιτιών μας, αψηφώντας τη βαρύτητα.

Κοινή πεποίθηση εξακολουθεί να είναι αυτή που θέλει την πένα να γράφει απλώς επειδή το μελάνι κυλάει στο εσωτερικό της και συναντά το χαρτί. Στην πραγματικότητα, αν η βαρύτητα ήταν ο μόνος παράγοντας, η πένα είτε θα άδειαζε ακαριαία όλο το περιεχόμενο της, είτε δεν θα έγραφε καθόλου. Αντίθετα, η λειτουργία της είναι μια σπουδή στην ανάσχεση: ένας μηχανισμός που τιθασεύει τη βαρύτητα, χρησιμοποιώντας την ατμοσφαιρική πίεση και την επιφανειακή τάση για να προσφέρει το μελάνι με το “σταγονόμετρο”, ακριβώς τη στιγμή που η μύτη αγγίζει το χαρτί. Αυτή η διαρκής μάχη εξισορρόπησης δυνάμεων βασίζεται στους εξής πυλώνες:

1. Η συνέργεια των νόμων Jurin και Poiseuille

Η κίνηση του μελανιού καθορίζεται από δύο θεμελιώδεις νόμους της μικρορευστομηχανικής:

Είναι το φαινόμενο κατά το οποίο ένα υγρό κινείται μέσα σε στενούς χώρους χωρίς τη βοήθεια εξωτερικών δυνάμεων. Στην πένα, οι λεπτές σχισμές στον τροφοδότη (feed) και η σχισμή στη μύτη (Nib slit) λειτουργούν ως τριχοειδείς σωλήνες. Σύμφωνα με τον Νόμο του Poiseuille, η παροχή του υγρού εξαρτάται από την ακτίνα αυτών των καναλιών, αλλά είναι ο Νόμος του Jurin που εξηγεί το ύψος της ανύψωσης του μελανιού βάσει της γωνίας επαφής μεταξύ μελανιού και μετάλλου.

  • Ο νόμος του Jurin (Τριχοειδής Άνοδος): Περιγράφει την τάση ενός υγρού να «σκαρφαλώνει» μέσα σε πολύ λεπτούς σωλήνες. Δηλώνει ότι το ύψος ανύψωσης του υγρού είναι αντιστρόφως ανάλογο της διαμέτρου του σωλήνα και ανάλογο της επιφανειακής τάσης. Στην πένα, ο νόμος αυτός εξηγεί πώς το μελάνι αναρριχάται ενεργά από τη δεξαμενή προς τη μύτη, νικώντας τη βαρύτητα.
  • Ο νόμος του Poiseuille (Στρωτή Ροή): Περιγράφει τη ροή ενός ιξώδους ρευστού [η ικανότητά του να διατηρεί μια συγκεκριμένη «συνοχή» καθώς ταξιδεύει μέσα από τα μικροσκοπικά κανάλια του τροφοδότη π.χ. χαμηλό ιξώδες: νερό – υψηλό ιξώδες: μέλι] μέσα σε έναν κυλινδρικό σωλήνα, δείχνοντας ότι η παροχή (ο όγκος ανά μονάδα χρόνου) είναι ανάλογη της τέταρτης δύναμης της ακτίνας του σωλήνα.

    Τι σημαίνει αυτό πρακτικά: Αν ασκήσετε ελάχιστη πίεση και το άνοιγμα στη σχισμή της μύτης διπλασιαστεί, η ροή του μελανιού δεν θα διπλασιαστεί απλώς, αλλά θα αυξηθεί 16 φορές περισσότερο. Αυτή η μαθηματική ιδιαιτερότητα χαρίζει στην πένα τη μοναδική της εκφραστικότητα: μια ανεπαίσθητη κίνηση του χεριού μεταφράζεται σε δραματική αλλαγή στη ροή και τον κορεσμό του χρώματος (shading).

2. Υδρόφιλες Επιφάνειες και Επιφανειακή Τάση

Για να λειτουργήσουν οι παραπάνω νόμοι (και το μελάνι να γλιστρά απρόσκοπτα), ο τροφοδότης πρέπει να είναι υδρόφιλος. Ενώ ο εβονίτης είναι από τη φύση του υδρόφιλος, τα σύγχρονα πολυμερή (όπως το ABS) υφίστανται ειδική επεξεργασία για να αυξηθεί η επιφανειακή τους ενέργεια. Όταν η μύτη ακουμπά το χαρτί, η προσκόλληση των μορίων του μελανιού στις ίνες της κυτταρίνης (cellulose) η οποία είναι το κύριο δομικό συστατικό του χαρτιού, υπερισχύει της συνοχήςτου υγρού, επιτρέποντας τη μεταφορά του.

3. Το Παράδοξο της Ανταλλαγής Αέρα: Ο Τροφοδότης ως Ρυθμιστής

Για να εξέλθει το μελάνι, πρέπει ίσος όγκος αέρα να εισέλθει στη δεξαμενή για να διατηρηθεί η υδροστατική ισορροπία. Η ατμοσφαιρική πίεση είναι αυτή που πραγματικά “κρατά” το μελάνι μέσα στην πένα, εμποδίζοντάς το να τρέξει ελεύθερα. Ο τροφοδότης λειτουργεί ως ένας εξελιγμένος υδραυλικός ρυθμιστής πίεσης. Τα πτερύγια (fins) δρουν ως θάλαμοι εκτόνωσης και ασφαλείας (buffers). Σε περιπτώσεις απότομης διαστολής του αέρα, τα πτερύγια φυλακίζουν το πλεόνασμα του μελανιού στα διάκενα τους, εμποδίζοντας το να στάξει, ενώ εξασφαλίζουν ότι η ατμοσφαιρική πίεση δεν θα διακόψει την ομαλή ροή, εξισορροπούν τις μικροδιαφορές πίεσης.

4. Η Δυναμική της Μύτης

Η σχισμή της μύτης δεν είναι στατική ούτε διακοσμητική. Κατά τη γραφή, οι δύο πλευρές της αποκλίνουν ελαφρώς. Αυτή η μηχανική κίνηση αυξάνει στιγμιαία την ακτίνα του τριχοειδούς καναλιού, επιτρέποντας στον χρήστη να ελέγχει τη ροή του μελανιού μέσω της πίεσης που ασκεί, προσφέροντας προσωπικό χαρακτήρα στη γραφή.

Το σχήμα «V»: Οι κατασκευαστές διαμόρφωσαν τη σχισμή ώστε να στενεύει ελαφρώς καθώς πλησιάζει στην άκρη. Αυτό δημιουργεί μια βαθμιαία αύξηση της τριχοειδούς πίεσης, η οποία «αναγκάζει» το Νευτώνιο υγρό να παραμένει στην άκρη της μύτης έτοιμο για γραφή, αντισταθμίζοντας την έλλειψη πίεσης από τον χρήστη.

Η Φυσική της Μύτης χωρίς Σχισμή

Ενώ μια κλασική μύτη βασίζεται στη μηχανική απόκλιση των σκελών για να αλλάξει η παροχή, μια μύτη χωρίς σχισμή είναι ένα συμπαγές υδροδυναμικό στοιχείο. Η λειτουργία της βασίζεται στους εξής άξονες:

  1. Εξωτερική Τριχοειδής Μεταφορά: Σε αυτές τις πένες, το μελάνι δεν ταξιδεύει «μέσα» από μια σχισμή, αλλά γλιστράει πάνω στην κάτω επιφάνεια της μύτης, ανάμεσα στο μέταλλο και τον τροφοδότη. Η τριχοειδής δράση συμβαίνει στο μικροσκοπικό κενό μεταξύ αυτών των δύο επιφανειών.
  2. Υδροδυναμική «Γέφυρα»: Όταν η άκρη της συμπαγούς μύτης ακουμπά το χαρτί, δημιουργείται μια υγρή γέφυρα. Οι ίνες του χαρτιού, λόγω της ισχυρής προσκόλλησης, «τραβούν» το μελάνι από την κάτω πλευρά της μύτης. Η ροή εδώ είναι πιο σταθερή και λιγότερο εξαρτημένη από την πίεση, προσφέροντας μια εξαιρετικά ομαλή, «μονοκόμματη» αίσθηση γραφής.
  3. Ελαστικότητα Υλικού: Αντί για την απόκλιση των σκελών, αυτές οι μύτες βασίζονται στην ελαστικότητα ολόκληρου του σώματος της πένας (ειδικά αν είναι integrated, δηλαδή ενιαία με το σώμα). Η ελάχιστη κάμψη της μύτης προς τα πάνω αυξάνει το κενό μεταξύ τροφοδότη και μετάλλου, αυξάνοντας τη ροή βάσει του Νόμου του Poiseuille, αλλά σε οριζόντια επίπεδα αντί για κάθετα.

5. Το Φαινόμενο του «Burping» και η Θερμοδυναμική

Η απάντηση στο γιατί μια πένα «φτύνει» μελάνι όταν αδειάζει κρύβεται στον Νόμο των Ιδανικών Αερίων. Καθώς το μελάνι λιγοστεύει, ο παγιδευμένος αέρας στη δεξαμενή αυξάνεται. Η θερμότητα του χεριού προκαλεί αύξηση της θερμοκρασίας, η οποία οδηγεί σε διαστολή του όγκου του αέρα, σπρώχνοντας το εναπομείναν μελάνι βίαια προς την έξοδο. Το φαινόμενο αντιμετωπίστηκε αφενός με τα πτερύγια του τροφοδότη και αφετέρου με την ενίσχυση των τοιχωμάτων του θαλάμου, την επιλογή υλικών με χαμηλή θερμική αγωγιμότητα ή και σε ορισμένες περιπτώσεις, με την πλήρη απομόνωσή του αρχικά με σάκκους και στην σύγχρονη εποχή, με βαλβίδες. Αρκεί το μελάνι να παραμένει <φυλακισμένο> μέχρι την επαφή της μύτης με κάποια υδρόφιλη επιφάνεια.

Η Αστάθεια Plateau-Rayleigh: Ο Έλεγχος του Σχηματισμού Σταγόνας

Ενώ η τριχοειδής δράση «ανεβάζει» το μελάνι στη μύτη, η αστάθεια Plateau-Rayleigh εξηγεί γιατί ένα ρευστό που ρέει τείνει να διασπάται σε μικρότερες σταγόνες αντί να παραμένει ως ένας συνεχής κύλινδρος.

  • Ο Μηχανισμός: Η επιφανειακή τάση προσπαθεί πάντα να ελαχιστοποιήσει την επιφάνεια του υγρού. Σε μια λεπτή ροή μελανιού, αν εμφανιστούν μικρές διαταραχές, η επιφανειακή τάση τις ενισχύει, προκαλώντας τη διάσπαση του «νήματος» του μελανιού σε σφαιρικές σταγόνες.
  • Η Σημασία στην Πένα: Αυτό το φαινόμενο είναι που κάνει μια πένα που «στάζει» (λόγω κακού τροφοδότη ή υπερβολικής πίεσης αέρα) να αφήνει μεγάλες κυκλικές σταγόνες στο χαρτί.
  • Ανάπτυξη του Feed: Ο σχεδιασμός του τροφοδότη με τα πτερύγια και τα στενά κανάλια έχει ως στόχο να καταστείλει αυτή την αστάθεια. Κρατώντας το μελάνι περιορισμένο σε πολύ μικρές διαστάσεις και ελέγχοντας την πίεση, η πένα εμποδίζει τη φυσική τάση του μελανιού να σχηματίσει σταγόνες, διατηρώντας το ως ένα ελεγχόμενο φιλμ υγρού που μεταφέρεται μόνο μέσω της επαφής με τις ίνες του χαρτιού.

6. Ιξώδες, Ρεολογία και Διατμητική Τάση (Shear Stress)

Το μελάνι της πένας είναι ένα υδατικό διάλυμα με χαμηλό ιξώδες. Η κρίσιμη διαφορά έγκειται στην αντίδραση του υγρού υπό την επίδραση διατμητικής τάσης — της δύναμης που ασκείται στο υγρό καθώς αυτό «σύρεται» ανάμεσα στη μύτη και το χαρτί:

  • Νευτώνια Ρευστά : Το μελάνι της πένας ανήκει εδώ. Η σχέση μεταξύ της διατμητικής τάσης και του ρυθμού παραμόρφωσης είναι γραμμική. Αυτό σημαίνει ότι το ιξώδες παραμένει σταθερό ανεξάρτητα από την ταχύτητα ή την πίεση. Το μελάνι ρέει αβίαστα και διαπερνά τις ίνες του χαρτιού μέσω της διάχυσης, προσφέροντας πλούσιο κορεσμό. Η αίσθηση είναι «πλωτή», καθώς δεν χρειάζεται να νικήσετε καμία εσωτερική αντίσταση του υγρού.
  • Μη-Νευτώνια Ρευστά (Non-Newtonian Fluids): Το μελάνι των στυλό διαρκείας (ballpoint). Ψευδοπλαστικό με υψηλό ιξώδες  όταν είναι ακίνητο και μειώνεται μόνο υπό έντονη διατμητική τάση. Αυτή η διαρκής ανάγκη για άσκηση δύναμης ώστε να «λεπτύνει» το μελάνι και να ρεύσει, είναι η κύρια αιτία της κόπωσης του καρπού.

7. Η Χημεία της Επιφάνειας: Γωνία Επαφής και Κλίση

Η καθαρή γραμμή εξαρτάται από δύο παράγοντες:

  1. Τη Γωνία Επαφής: Τη μικροσκοπική κλίση που σχηματίζει η σταγόνα του μελανιού πάνω στις ίνες του χαρτιού. Τα ποιοτικά μελάνια περιέχουν επιφανειοδραστικές ουσίες που ρυθμίζουν αυτή τη γωνία, εμποδίζοντας το ανεξέλεγκτο άπλωμα (Feathering).
  2. Την Κλίση της Πένας: Τη μηχανική γωνία με την οποία κρατάτε την πένα. Σε αντίθεση με άλλα μέσα, η πένα απαιτεί μια συγκεκριμένη κλίση (συνήθως μεταξύ 45 και 55 μοιρών για να λειτουργήσει. Στις 90 μοίρες (κάθετα στην επιφάνεια του χαρτιού) η σχισμή της μύτης και το κανάλι του τροφοδότη δεν ευθυγραμμίζονται σωστά με το χαρτί για να ξεκινήσει η τριχοειδής ροή. 

Οι κατασκευαστές λειαίνουν την άκρη της μύτης (iridium tip*) με τέτοιο τρόπο ώστε να αποδίδει τη μέγιστη ροή στην ιδανική γωνία γραφής, εξασφαλίζοντας ότι το μελάνι μεταφέρεται στρωτά και αδιάκοπα. Οι χημικοί ρυθμιστές στο μελάνι έρχονται να υποστηρίξουν αυτή τη μηχανική επαφή, διατηρώντας τη ροή σταθερή ακόμα και σε μικρές αποκλίσεις από την ιδανική κλίση.

Ιστορικά, οι κατασκευαστές χρησιμοποιούσαν πράγματι φυσικά κράματα ιριδίου και οσμίου, επειδή είναι από τα πιο σκληρά και ανθεκτικά στη διάβρωση υλικά στον πλανήτη. Ωστόσο, το κόστος η σπανιότητα και η δυσκολία στην κατεργασία των υλικών αυτών οδήγησαν σε σύγχρονα κράματα μετάλλων της ομάδας της πλατίνας (ρουθήνιο, βολφράμιο, όσμιο) ή ακόμα και ανοξείδωτο ατσάλι με ειδική σκλήρυνση. Αυτά τα κράματα προσφέρουν την ίδια (ή και καλύτερη) αντοχή στην τριβή με πολύ χαμηλότερο κόστος. 

Υπάρχουν ολόκληρες κατηγορίες από πένες που δεν έχουν κανένα πρόσθετο σκληρό μέταλλο στην άκρη τους: 

Steel Nibs (Απλές ατσάλινες μύτες): Σε πολλές οικονομικές πένες, η άκρη της μύτης είναι απλώς το ίδιο το ατσάλι, το οποίο έχει διαμορφωθεί (rolled) και λειανθεί. Αν και φθείρονται ταχύτερα από μια μύτη με «ιρίδιο», για τον μέσο χρήστη η διαφορά αργεί πολύ να φανεί.

Calligraphy & Stub Nibs: Πολλές μύτες καλλιγραφίας είναι σκόπιμα κομμένες ευθεία και δεν έχουν πρόσθετο υλικό. Αυτό επιτρέπει στη μύτη να είναι πιο «κοφτερή» και να δημιουργεί έντονες διακυμάνσεις στο πάχος της γραμμής.

Untipped Gold Nibs: Αν και σπάνιο σήμερα, παλαιότερα υπήρχαν χρυσές μύτες χωρίς επεξεργασία στην ακρη τους, αλλά επειδή ο χρυσός είναι πολύ μαλακό μέταλλο, η μύτη «λιώνει» κυριολεκτικά πάνω στο χαρτί μετά από λίγο καιρό γραφής.

Ωστόσο η φυσική της γραφής επηρεάζεται άμεσα από αυτά. Η σφαιρική απόληξη ή η ειδική επεξεργασία του ίδιου του υλικού, επιτρέπουν μια πιο «συγχωρητική» γωνία γραφής. Μπορείς να στρέφεις την πένα ελαφρώς καθώς γράφεις και να συνεχίσει να γράφει ομαλά ενώ αντίθετα, με την απουσία ειδικά μελετημένης απόληξης, η γωνία πρέπει να παραμένει απόλυτα σταθερή. Αν η πένα ξεφύγει από την ιδανική κλίση, το μέταλλο «γρατζουνάει» το χαρτί, επειδή η επιφάνεια επαφής είναι πολύ μικρότερη. Αξίζει να σημειωθεί εδώ, ότι κάθε πένα έχει προσανατολισμό και ιδανική γωνία λειτουργίας, καθορισμένα από τον σχεδιασμό του τροφοδότη και τη γεωμετρία της μύτης.

Αυτή η συνοπτική παρουσίαση φιλοδοξεί να αναδείξει την ανάγκη μιας συνειδητής “συνομιλίας” του χρήστη με την πένα του. Τα “τερτίπια” που συχνά της αποδίδονται, δεν είναι τεχνικά ελαττώματα, αλλά οι λεπτές εκφάνσεις μιας φυσικής νομοτέλειας. Κάθε διακύμανση στη ροή και κάθε απαίτηση για συγκεκριμένη κλίση, δεν είναι παρά το αποτέλεσμα της βαθιάς μελέτης και της μηχανικής ακρίβειας που προηγήθηκαν της κατασκευής της. Η πένα δεν είναι ένα παθητικό εργαλείο, αλλά ένα όργανο που ανταμείβει τον χρήστη ο οποίος θα επενδύσει χρόνο για να κατανοήσει τη γλώσσα του.

Συμπεράσματα: Τι πρέπει να κρατήσουμε

  • Τριχοειδής Άνοδος (Νόμος Jurin): Η δύναμη που επιτρέπει στο μελάνι να «νικά» τη βαρύτητα.
  • Ο Κανόνας του 16 (Νόμος Poiseuille): Η εκθετική σχέση που μετατρέπει την ελάχιστη πίεση του χεριού σε πλούσια ροή.
  • Υδροστατική Ισορροπία: Ο ρόλος του τροφοδότη (feed) ως ρυθμιστή πίεσης και αποθήκης ασφαλείας.
  • Νευτώνια Εμπειρία: Η ιδιότητα του μελανιού να μην αντιστέκεται στην κίνηση, προσφέροντας ξεκούραστη γραφή.

Επίλογος

Η πένα δεν είναι απλώς ένα παραδοσιακό εργαλείο, αλλά μια συσκευή υψηλής ακρίβειας που δαμάζει τη φυσική της ροής για να προσφέρει απόλυτη εμπειρία γραφής: την ελευθερία της … πλεύσης αντί της χειρωνακτικής προσπάθειας.

Πηγές & Περαιτέρω Μελέτη

  • University of Texas at Austin (UT Austin). Microfluidic Applications in Writing Instruments.
  • Batchelor, G. K. (2000). An Introduction to Fluid Dynamics. Cambridge University Press.
  • Finlay, M. (1990). Western Writing Implements in the Age of the Quill Pen.
  • Kimball, R. S. (2010). The Physics of Fountain Pens. Journal of Applied Physics & Engineering.
  • Lamb, H. (1932). Hydrodynamics. Cambridge University Press.

@pen-store

Χαρτιά

Rhodia

Posted on by Periklis Livas

Ιστορικά στοιχεία

Αφήγημα του Didier Verilhac απόγονου ενός από τους ιδρυτές και σημερινός υπάλληλος της Rhodia, από την επίσημη ιστοσελίδα της εταιρείας και διαδικτυακή έρευνα.

Γύρω στο 1880, ο Samuel και ο Jean-Abel Verilhac ζούσαν στη Λυών και ήταν χονδρέμποροι χαρτιού για εκτυπωτικές μηχανές, ωστόσο εκείνη την εποχή δεν είχε αναπτυχθεί σύστημα άμεσης διανομής στα τυπογραφεία με αποτέλεσμα η εταιρεία τους να εμπορεύεται το προϊόν της στη νότια Γαλλία καθώς και στις γαλλικές αποικίες τής Βόρειας Αφρικής.

Ο Jean-Abel είχε τρεις γιους· ο μεγαλύτερος πέθανε στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο δεύτερος και ο τρίτος δημιούργησαν την εταιρεία Verilhac Brothers Paper-Maker το 1932 στη Λυών. Κατασκεύαζαν διάφορα προϊόντα από χαρτί και απασχολούσαν 50 εργάτες. Ο ένας είχε σπουδάσει μηχανικός και ο άλλος ήταν πολύ ικανός έμπορος. Ο συνδυασμός, αφενός τού σχεδιασμού καινοτόμων όσο και πρακτικών προϊόντων και αφετέρου τής πολυετούς εμπειρίας στην προώθηση και τις πωλήσεις αποδείχθηκε ιδιαίτερα επιτυχής.

Στον παρακείμενο ποταμό Ροδανό (Rhône -βλ. λατινική ρίζα Rhodanus) οφείλεται τόσο η επονομασία εκείνων που κατάγονταν τότε από την ευρύτερη περιοχή (Rhodaniens) όσο και το όνομα των πασίγνωστων σήμερα προϊόντων Rhodia. Το πρώτο μπλοκ χαρτιού Rhodia κατασκευάστηκε εκεί το 1934. Από τότε χρονολογείται και το χαρακτηριστικό μέχρι σήμερα πορτοκαλί εξώφυλλο. Μέσα στην ίδια χρονιά τα δύο αδέρφια Henri και Robert Verilhac αγόρασαν ένα εγκαταλελειμμένο εργοστάσιο κατασκευής όπλων και μετέφεραν την παραγωγή από τη Λυών στην κοινότητα Sechilienne στον δρόμο προς την Grenoble (Γκρενόμπλ) και τις γαλλικές Άλπεις.

Τα δυο έλατα (είδους ερυθρελάτη –epicaeas) στον λογότυπο τής εταιρείας αν παρατηρηθούν δεν είναι πανομοιότυπα και αντιπροσωπεύουν τους αδελφούς Verilhac, την ένωση, τους ισχυρούς δεσμούς τους, την μακροβιότητα της συνεργασίας και όλα τα καλά που συνεπάγονται -λέγεται δε (στην οικογενειακή τους ιστορία) ότι σχεδιάστηκε από τη Marie-Antonia, σύζυγο του ενός, στο τραπέζι της κουζίνας τους. 

Το 1977 η εταιρεία αγοράστηκε από την οικογενειακή επιχείρηση πολλών γενεών Clairefontaine -χρονολογείται από την ίδρυση των πρώτων χαρτοβιομηχανιών τον 16ο αι.- και η παραγωγή μεταφέρθηκε στη Mulhouse (Μυλούζ, Μυλούζη) στην γαλλική Αλσατία. Στο νέο εμπορικό σχήμα παρέμειναν αρκετά στελέχη της εταιρείας. _pen-store

pen-store.gr
Powered by  GDPR Cookie Compliance
Επισκόπηση απορρήτου

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies για να σας παρέχουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία χρήστη. Οι πληροφορίες των cookies αποθηκεύονται στο πρόγραμμα περιήγησής σας και εκτελούν λειτουργίες όπως η αναγνώρισή σας όταν επιστρέφετε στον ιστότοπό μας και βοηθώντας την ομάδα μας να καταλάβει ποια τμήματα του ιστότοπου μας θεωρείτε πιο ενδιαφέροντα και χρήσιμα.